تبلیغات
ketabmamnue - چشم انداز تاریخی پارلمان و دموكراسی در ایران

متن كامل سخنرانی عمادالدین باقی در نشست جبهه مشاركت حوزه شمال تهران در تاریخ چهارشنبه 17 دی 1382

(بخش عمده این گفتار در روزنامه شرق 11/3/1383 و 12/3/1383 به چاپ رسید)

این روزها چون فضا، فضای انتخاباتی است عمدتا به یك واقعه پیش رو پرداخته می‌شود و نگاهی كه به پدیده انتخابات می شود نگاه لحظه ای است به پدیده ای كه قرار است در یك روز معین اتفاق بیفتد و مردم در آن شركت كنند و تمام شود. اگر بخواهیم با رویكرد تاریخی به انتخابات نظر كنیم ابعاد دیگری هم از این اتفاق پیش رو شناخته می‌شود و اهمیت این اتفاق را بیشتر می كند و به ما نشان می دهد كه بر خلاف تصوری كه پس از انقلاب چنان به شدت القاء كردند كه گویا اصلا تاریخ بشریت از سال 1357 به بعد شروع شده و قبل از آن هیچ تاریخی نداریم خواهیم دید كه درخت رو به رشد دموكراسی در ایران درختی است كه نهالش بیش از یكصد سال پیش در این كشور كاشته شده. انقلاب ایران و جنبش اصلاح طلبی در امتداد جنبشی است كه در این یكصد سال جریان داشته و شاید با همین نگاه تاریخی است كه می توانیم بفهمیم چرا با وجود اینكه همواره مخالفان انتخابات آنرا تحریم می‌كنند و نارضایتی خود را اعلام می‌دارند با این حال نیمی از مردم در انتخابات شركت می‌كنند . وقتی كه ما قدمت این رفتار را و پدیده انتخابات را در كشورمان بشناسیم می فهمیم كه انتخابات امری است كه به صورت عادت درآمده و در جامعه ما نهادینه شده است. دقیقا به همین دلیل است كه نه تنها كسانی كه می خواهند به نحوی مانع شركت مردم در انتخابات شوند و از طریق تحریم مبارزه سیاسی می‌كنند موفق نمی‌شوند بلكه متقابلا رژیم سیاسی نیز همیشه در اهدافش ناموفق است یعنی آنها هم با وجودیكه با شگردهای مختلفی چون خشن ترین نوع نظارت استصوابی به میدان می آیند اما هیچ گاه نتوانسته انددر طول 25 سال گذشته مجلس یكدستی ایجاد كنند علت این امر بر‌می‌گردد به پیشینه تاریخی این پدیده و بنابراین انتخابات نه به عنوان یك واقعه پیش رو و زودگذر بلكه انتخابات و شركت در آن ادامه معماری بنای رفیعی است كه پیشینیان ما در گذشته ساخته اند و ما هم می‌خواهیم آنرا ادامه بدهیم.

گرچه تاریخ شكل گیری پارلمان به طور دقیق به 97 سال پیش بازمی‌گردد اما اگر بخواهیم سنت فكری و سنت عملی قانون و قانونی‌گرایی و انتخابات را از هم جدا كنیم این پیشینه را می‌شود جلوتر برد یعنی از حدود سی سال پیش از صدور فرمان مشروطیت در ایران ادبیات قانون و قانونگرایی و انتخابات را داریم. كتابهایی كه در مورد ارزش قانون نوشته شده معروفترینشان «رساله دوكلمه» است و دیگران هم (بخصوص كسانی كه به فرنگ رفته بودند) مطالبی در باب قانون و قانونگرایی و پارلمان نوشته بودند. این را باید به عنوان بستر فكری آن رویدادی كه منجر به فرمان مشروطیت شد در نظر گرفت حتی اگر بخواهیم سنت فكری قانون به مفهوم اصلی خود را كمی وسیعتر بگیریم (به مفهوم مدرن) در واقع می‌توان گفت 30 سال قبل از صدور فرمان مشروطه بوده اما اگر این را در نظر بگیریم كه عناصر مساعد فرهنگی در جامعه ما وجود داشته‌اند كه قابلیت پذیرش آنرا ایجاد می كردند مثل آنچه كه در آموزه های دینی از گذشته وجود داشته مثلا در باب تسامح پیامبر، تسامح خلفا یا فرض كنید شیوه حكومتی امیرالمومنین(ع) كه مردم در مجالس مذهبی یادگرفته بودند اگر اینها را به عنوان عناصر مساعد پذیرش این فكر در نظر بگیریم شاید بتوان گفت این سنت فكری به عقبتر هم‌ می‌رود. مجموعه این زمینه های فكری جنبش مشروطیت را چون خارج بحث است مطرح نمی‌كنیم.
ماجرای مهاجرت صغری، مهاجرت كبری، بست نشینی در سفارت انگلستان و درگیری و زد و خوردهایی كه بین مردم و مامورین شد و به نهضت مشروطیت در ایران منجر شد و مظفرالدین شاه در 14 جمادی الثانی 1324 برابر با 13 مرداد 1285 شمسی و 5 اوت 1906 (كه مصادف بود با یازدهمین سالگرد سلطنت او و سالروز تولد خودش) فرمان تاسیس مجلس شورای ملی را صادر كرد بعد از صدور این فرمان بود كه جشن ملی برپا شد اعتصابات و بست نشینی‌ها پایان پیدا كرد علمایی كه مهاجرت كرده بودند با كالسكه دولتی به تهران برگشتند بازارها كه در تعطیلی بود بازگشایی شدند. این روز روز آغاز پارلمان در ایران است كه از آن روز تا كنون حدود یكصد سال (دقیقا 97 سال) می‌گذرد.

درباره وبلاگ


آخرین پستها


نویسندگان


صفحات جانبی


آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :