تبلیغات
ketabmamnue - مفهوم قدرت شاهنشاه در دوره اشكانیان

از آنجایی كه منابع موجود در ارتباط با اندیشه قدرت شاه ، مفهوم قدرت شاه و جانشینی وی عمدتاً از دیدگاه مورخان غربی نوشته شده مسلماً تصویر واقعی شاه و حریم و حدود قدرت وی روشن نمی شود ، چرا كه یونانیان و رومیان از درك آداب و رسوم اشكانیان عاجز بودند و آن را با مفاهیم هلینستی تظبیق می دادند كه بداهتاً بسیار نادرست است ، از سوی دیگر چون منابع پارتی بسیار قلیل است بایستی با استفاده از منابع دوره ساسانی كه بیشترند مفهوم قدرت شاه و نیز تفاوتها و اشتراكات آن را در دو دوره پارتی و ساسانی مورد بررسی قرار دهیم .

برای درك سیاسی داخلی و خارجی اشكانیان می باید فرمان ضرب سكه ها را نیز در نظر داشت. « پادشاه پارتی پایگاهی را داشت كه نخست با بسیاری از پادشاهان یونانی هلینستی همانند بود . پادشاه پارتی نیز مانند همپایه هلینستی خویش چون مالك و فرمانروای شاهنشاهی بود با جانبداران و ندیمان احاظه شده بود ، لقبهای مأنوس و معروف سلوكی بر نام او همانند رهاننده و نیكوكار و پیروزمند و نظایر آنها افزوده می شد[1]» .

با توجه به اسناد یافت شده و تعیین ماهیت زردشتی نامهای شاهان پارتی و این حقیقت كه پاره ای از این نامها به « زمینه پهلوانی اوستا » تعلق دارند و اینكه همه نامهای شخصی ایرانی خالص هستند و بسیاری از آنها زردشتی اند ، شباهت دودمان پارتی با ساسانیان تا اندازه ای پذیرفتنی است[2] .

ماهیت قدرت شاهی در عصر ساسانی تابع قانون خانواده زردشتی و به عبارت دیگر جامعه پدر سالاری است . اگر تركیب جانشینی و تاج و تخت عصر پارتی دقیقاً بازتابی در عصر ساسانی باشد پس مفهوم آرمانی قدرت پادشاه و خدمتگذاردن آنها به نیاكانشان به جهت طایفه ای بودن همانند ی های دو عصر ساسانی و اشكانی در این زمینه بیان می كنیم . به عبارت دیگر مفهوم سیاسی و آرمانی قدرت شاه و سیمای اصلی جامعه پدر سالاری استواربوده است كه شامل پرستش خدای ایزدی طایفه و نیاكان پدری است .

اشراف پارتی تنها از خاندان اشكانی فرمانبرداری می كردند هر فرزندی كه نقص عضو نداشت شایسته پادشاهی بود فرماندهان اشكانی پایگاه خود را با تدبیر خاصی در تقویت بستگی و خویشاوندی استوار می ساختند . ابتدا با تبلیغات و رسانیدن خود به یك ساتراپی و بعدها با پیوستن به اردشیر دوم پرحافظه[3] .

بنابراین می توانیم نیتجه بگیریم كه تصور هر دو دودمان پارتی و ساسانی درباره قدرت پادشاه بر یك بینش نمونه كه سابقه آن به هخامنشیان می رسید استوار بود . با این تفاوت بنیادی كه میان دوره پارتی و ساسانی نه در مفهوم قدرت بلكه در ماهیت دولت سازمان بندی اجتماعی و اقتصادی آن قرار دارد[4] .



[1] - فرای، ریچارد: میراث باستانی ایران، ص 53 و حسن پیرنیا، ایران باستان، جلد سوم، ص 2233

[2] - تاریخ ایران كمبریج، جلد سوم، بخش دوم، ص 81

[3] - مالكوم، كالج، پاریان، ص 53

[4] - تاریخ ایران كمبریج، جلد سوم، بخش دوم، صص 94- 93

درباره وبلاگ


آخرین پستها


نویسندگان


صفحات جانبی


آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :